İsrail Sağı 1948 Filistinlilerini Çatışmaya mı Sürüklemek İstiyor?

27 Ekim 2026’da gerçekleştirilen İsrail parlamentosu (Knesset) seçimlerinin ardından, 1948 Filistinlilerinin seçimlere katılım oranının yaklaşık %77,9’a yükselmesi ve iki Arap listesinin 19 sandalye kazanmasıyla eş zamanlı olarak, 1948 Filistinlilerine yönelik siyasi ve medya kışkırtmaları arttı.

Bu kışkırtmalara, Lid kentinde olduğu gibi, aşırı sağcı grupların Filistin mahallelerindeki provokatif eylemleri de eşlik etti. Yaşananlar, 2021 yılındaki Onur Ayaklanması’nı (Hebbet’ül-Kerame) yeniden akıllara getirdi.

Her ne kadar bu gerilim seçimlerin ortaya çıkardığı siyasi krizle bağlantılı olsa ve bazı siyasi aktörlerin dengeleri altüst etmek ve kamuoyundaki tartışmaların yönünü değiştirmek için bu durumdan yararlanma ihtimali bulunsa da yaşananları yalnızca seçim hesapları üzerinden açıklamak, İsrail toplumunda yaşanan siyasi, ideolojik ve yerleşimci dönüşümlerle ilgili daha derin boyutların gözden kaçmasına neden olabilir.

Bu makale, söz konusu gelişmeleri tarihsel ve siyasi bağlamı içerisinde ele almayı, kışkırtmalar ile sahadaki provokasyonlar arasındaki ilişkiyi, bunların seçim sonuçlarının ortaya çıkardığı krizle ne ölçüde bağlantılı olduğunu ve 1948 Filistinlilerine yönelik daha sert güvenlik ve baskı tedbirlerini meşrulaştırmak için kullanılabilecek yeni çatışmalara dönüşme ihtimalini analiz etmeyi amaçlamaktadır.

Seçim Sonuçlarının Ardından Artan Kışkırtmalar

27 Ekim 2026’da gerçekleştirilen Knesset seçimleri, Binyamin Netanyahu liderliğindeki bloğun hükümeti kurmak için gereken parlamento çoğunluğunu elde edememesiyle karmaşık bir siyasi tablo ortaya çıkardı. Netanyahu’nun bloğu 53, Siyonist muhalefet partileri 48 sandalye kazanırken, Filistinlilerin seçimlere katılım oranındaki büyük artışla birlikte iki Arap listesi 19 sandalye elde etti.

Bu sonuçlar, özellikle Siyonist muhalefet içerisindeki bazı güçlerin alternatif bir hükümet kurmak için Arap partilerinin desteğine başvurmayı reddetmeye devam etmesiyle, 1948 Filistinlilerinin siyasi etkisini yeniden gündeme taşıdı.

Seçimlerin ardından geçen günlerde sosyal medya platformlarında Filistin toplumuna yönelik kışkırtmalarda belirgin bir artış yaşandı. İsrailli “Fake Reporter” kuruluşunun hazırladığı rapora göre, kuruluşun X platformunda takip ettiği hesaplarda Araplara yönelik düşmanca ve kışkırtıcı söylemler, seçimleri takip eden iki gün içerisinde %428 oranında arttı.

Bu söylemler, 29 Ekim’de tek bir günde dokuz bini aşkın paylaşımla zirveye ulaştı. Paylaşımlarda Araplar “seçimleri çalmaya” çalışmakla suçlanırken, kullandıkları oyların meşruiyeti sorgulandı, Hamas Hareketi ve 7 Ekim 2023 olaylarıyla ilişkilendirildiler ve “iç düşman” olarak nitelendirildiler.

Kışkırtmalar Dürzi toplumuna da sıçradı. Aynı kuruluşun raporu, seçim günü ile 30 Ekim arasında Dürzilere yönelik düşmanca söylemlerin %106 oranında arttığını ortaya koydu. Bu artışın arkasında, Dürzilere yöneltilen “ihanet” suçlamaları ve Netanyahu’nun bazı destekçilerinin beklediği oranda Likud Partisi’ne oy vermemeleri yatıyordu.

Kuruluşun yöneticisi Nir Rozen, bu kampanyanın seçim sonuçlarını ve iktidar koalisyonu destekçilerinin beklentilerinin aksine oy kullanan seçmenleri gayrimeşru göstermeyi amaçlayan daha geniş bir söylemin parçası olduğunu belirtti. Paylaşımlarda Dürziler, Hamas Hareketi ile ilişki kurmakla suçlanırken, ülkeden sınır dışı edilmeleri yönünde de çağrılar yapıldı.

İsrail sağı ayrıca Arap partileri aracılığıyla seçimlere dış müdahalede bulunulduğu iddiaları üzerinden seçim sonuçlarını tartışmaya açan bir kampanya başlattı. Merkez Seçim Komisyonu Başkanı Yargıç Noam Solberg, Arap seçmenlerin katılım oranını artırmaya yönelik çalışmaların Katar tarafından finanse edilmiş olabileceği yönündeki suçlamalar üzerine, seçimleri etkilemek amacıyla dış finansman sağlandığına ilişkin şüphelerin araştırılması için İsrail iç istihbarat teşkilatı Şabak’tan soruşturma yürütmesini istedi.

Solberg daha sonra seçim sürecinin ve sonuçlarının güvenilirliğini teyit etmesine ve Katar tarafının seçimleri etkilemeye yönelik herhangi bir faaliyeti finanse ettiği iddialarını reddetmesine rağmen, bu suçlamalar siyasi söylemlerde ve sağcıların düzenlediği protestolarda kullanılmaya devam etti. İsrail basınındaki haberlere ve dolaşıma giren video görüntülerine göre, protestolarda “Araplar seçimleri elimizden çaldı” gibi sloganlar atıldı.

Buna karşılık, İsrail’in çeşitli kentlerinde sol görüşlü siyasi güçlerin yanı sıra Yahudi ve Arap aktivistlerin de katılımıyla, Arap partileriyle iş birliği içerisinde alternatif bir hükümet kurulması çağrısında bulunan gösteriler düzenlendi. Bu farklılaşma, Arapların hükümetlerin kurulmasında etkili olmasını reddeden kesimlerle, onlarla iş birliği yapmayı Netanyahu iktidarına son vermenin bir yolu olarak gören kesimler arasında, İsrail toplumunda Arapların siyasi rolünün kabul edilmesine ilişkin yaşanan görüş ayrılığını yansıtıyor.

Bu kutuplaşma ortamında, Arapların seçimlere katılımının dış müdahalenin bir sonucu olarak gösterilmesi ya da Arap seçmenlerin seçimleri çalmakla suçlanması, onlara yönelik düşmanlığı derinleştirebilir ve provokatif eylemlerin daha kolay kabul gördüğü bir ortamın oluşmasına zemin hazırlayabilir.

1948 Filistinlilerinin Siyasi Varlığının Sınırları

1948 Filistinlilerine yönelik kışkırtmaların artması, İsrail toplumunun son yıllarda geçirdiği siyasi ve ideolojik dönüşümlerle yakından ilişkilidir. Bu dönüşümlerin başında milliyetçi ve dinî sağın nüfuzunun artması, siyasi kurumlar ve güvenlik kurumlarındaki varlığının güçlenmesi ve devletin Yahudi kimliği ile siyasi sadakat arasında bağ kuran söylemlerin yaygınlaşması gelmektedir.

Bu eğilim, 2022 yılının sonlarında Binyamin Netanyahu hükümetinin kurulması ve 1948 Filistinlilerine ve işgal altındaki topraklarda yaşayan Filistinlilere yönelik sert tutumları benimseyen “Dinî Siyonizm” ve “Yahudi Gücü” başta olmak üzere aşırı sağcı partilerin hükümet koalisyonuna katılmasıyla daha da güçlendi.

2018 yılında “İsrail: Yahudi Halkının Ulus Devleti” Temel Yasası’nın kabul edilmesi, bu süreçte önemli bir dönüm noktası oldu. Yasa, İsrail Devleti’nde ulusal kendi kaderini tayin hakkının yalnızca Yahudi halkına ait olduğunu hükme bağlarken, Yahudi yerleşimlerinin teşvik edilmesini ve güçlendirilmesini ulusal bir değer olarak tanımladı. Yasa metninde eşitlik ilkesine yer verilmemesi ve vatandaşlar arasında ulusal aidiyet temelinde ayrımcılık yapılması, Dürziler de dâhil olmak üzere Filistin toplumunda geniş çaplı tepkilere yol açtı.

Ekim 2023’te Gazze’ye yönelik savaşın başlamasından bu yana, 1948 Filistinlilerine yönelik, düşüncelerini ifade etmeleri ve siyasi tutumları nedeniyle yürütülen baskı ve soruşturmalarda artış yaşandı. Bunlar arasında gözaltılar, soruşturmalar, eğitim kurumlarında ve iş yerlerinde uygulanan disiplin yaptırımları da yer aldı. Sadakatsizlik ve “düşman” ile aynı safta yer alma suçlamalarının yaygınlaştığı siyasi ve güvenlik ortamında, insan hakları kuruluşları ifade özgürlüğünün kısıtlanmasına ve sosyal medya paylaşımları nedeniyle yürütülen soruşturmalara ilişkin vakaları belgeledi.

Siyasi alanda ise Ekim 2026 seçimlerinin sonuçları, Siyonist partilerin Filistinlilerin hükümetlerin kurulmasındaki rolünü ne ölçüde kabul ettiklerini ortaya koydu. Netanyahu bloğu ile Siyonist muhalefet arasında liderlik, devlet yönetimi ve savaşın yürütülmesi konusunda görüş ayrılıkları bulunmasına rağmen, muhalefet içerisindeki bazı siyasi güçler alternatif bir hükümet kurmak için iki Arap listesinin desteğine başvurmayı reddetti.

Likud ise Arap partileriyle iş birliği yapılmasına karşı uyarılarda bulunmak için bu partileri “terörü” desteklemekle suçladı. Bu tutumlar, Filistinli vatandaşların Knesset seçimlerinde oy kullanma ve aday olma haklarının tanınması ile hükümetin kimliğini ve politikalarını belirlemede fiilen rol almalarının kabul edilmesi arasındaki uçurumu gözler önüne sermektedir.

Bu gelişmeler, 1948 Filistinlilerinin siyasi varlığına ilişkin krizin, İsrail partileri arasındaki anlaşmazlıkların ya da belirli bir seçim döneminin sonuçlarının ötesine geçtiğini ve devletin ulusal kimliği ile vatandaşlar arasındaki siyasi eşitlik ilkesi arasındaki ilişkinin niteliğiyle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, 2026 seçimlerinin ardından artan kışkırtmalar daha geniş bir anlam kazanmaktadır.

Zira bu kışkırtmalar, İsrail’deki bazı siyasi güçlerin Filistinlilerin seçimlere yüksek oranda katılımının iktidar dengeleri üzerinde fiilî bir etkiye dönüşmesini reddettiğini ortaya koymakta ve mevcut gerilimleri daha da derinleştirebilecek siyasi ve toplumsal bir ortama zemin hazırlamaktadır.

İsrail Sağı 1948 Filistinlileri’ni Provokasyona Çekmeye Çalışıyor

Araplara yönelik kışkırtmalar sosyal medya platformlarından Lid kentindeki Filistin mahallelerine taşındı. 8 Kasım 2026 akşamı, aralarında Mordehay David’in de bulunduğu bir grup aşırı sağcı aktivistin, katılımcıların “egemenliği dayatma turu” olarak adlandırdığı bir yürüyüş kapsamında bölgeye girmesinin ardından kentte çatışmalar yaşandı.

Ynet gazetesinin haberine göre, kent dışından gelen aktivistlerin düzenlediği eyleme yaklaşık 20 yerel genç de katıldı. Katılımcılardan bazıları Arap karşıtı sloganlar atarken, ardından çıkan çatışmalarda yaralananlar oldu. İsrail polisinin açıklamasına göre, Arap ve Yahudilerden oluşan 11 kişi gözaltına alındı.

Olayların ardından Lid Belediye Başkanı Yair Revivo, kent dışından gelen grubu gerilimi tırmandırmak ve kentte yaşayan gençleri çatışmaya sürüklemekle suçlayarak Mayıs 2021 olaylarının tekrarlanabileceği uyarısında bulundu. Durumun daha da kötüleşebileceği konusunda uyarmak üzere İsrail iç istihbarat teşkilatı Şabak’ın başkanıyla iletişime geçtiğini açıklayan Revivo, kente gelerek çatışmaları körükleyen ve ardından bölgeden ayrılarak yaşananların sonuçlarıyla Arap ve Yahudi sakinleri baş başa bırakan grupları eleştirdi.

Lid Halk Komitesi Başkanı avukat Halid ez-Zebarika ise aşırı sağcı grupların Filistin mahallelerine girerek bir aileye kendi evinde saldırdığını, polisin bu grupların hareketlerinden önceden haberdar olmasına rağmen mahallelere girmelerini engellemediğini belirtti. Zebarika, saldırıya uğrayan ailenin yalnızca kendisini savunmasına rağmen, biri kadın olmak üzere yedi aile üyesinin gözaltına alındığını ifade etti.

Kentte yaşanan diğer provokatif eylemlere de dikkat çeken Zebarika, Büyük Cami önünde toplanan grupların Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir’i destekleyen sloganlar attığını aktardı. Lid dışından gelen sağcı grupların 15 Kasım 2026’da gösteri düzenleme çağrıları karşısında gerilimin yeniden tırmanabileceği uyarısında bulunan Zebarika, Halk Komitesinin bu eylemlerin doğurabileceği sonuçlar konusunda polis, belediye ve resmî makamlarla iletişime geçtiğini açıkladı.

Bu gelişmeler, Mayıs 2021’deki Onur Ayaklanması sırasında Lid ve diğer “karma” kentlerde yaşanan çatışmaları, Filistinlilere ve mülklerine yönelik saldırıları, aşırı sağcı grupların ve yerleşimcilerin bu süreçteki faaliyetlerini yeniden akıllara getirmektedir. Söz konusu olaylar, tarihî Filistin kentlerinde Tevrat çekirdek gruplarının ve yerleşimci oluşumların süregelen faaliyetleriyle birlikte, günümüzde yaşanan gerilimlerin anlaşılması açısından tarihsel ve toplumsal bir arka plan sunmaktadır.

Nitekim “karma” kentlerdeki yerleşimci ve dinî-milliyetçi grupların faaliyetlerinin kökeni, “Tevrat çekirdek grupları” (גרעינים תורניים) olarak bilinen oluşumların ortaya çıktığı geçmiş yıllara dayanmaktadır. Dinî Siyonizm akımına mensup bu gruplar, dindar Yahudi aileleri Yeşil Hat içerisindeki kentlere çekmek ve bu kentlerde eğitim kurumları, dinî ve sosyal kurumlar kurmak için faaliyet yürütmektedir.

İsrailli Adva Merkezinin araştırmasına göre, 1968–2022 yılları arasında 181 Tevrat çekirdek grubu kurulmuş, bu grupların faaliyetleri Lid, Ramle, Yafa ve Akka’nın da aralarında bulunduğu çeşitli kentlerde yaygınlaşmıştır. Bu faaliyetler, Dinî Siyonizmin İsrail toplumundaki varlığını ve etkisini güçlendirmeyi amaçlayan “kalplere yerleşme” anlayışıyla ilişkilendirilmiştir.

Araştırmacı Ahmed Amara, “Yerleşimlerin Batı Şeria Tepelerinden Sahil Kentlerine Yönelişi: Tevrat Çekirdek Grupları Örneği” adlı kitabında, bazı yerleşimci faaliyet biçimlerinin Yeşil Hat içerisindeki tarihî Filistin kentlerine taşınmasını ve bunun söz konusu kentlerin demografik ve toplumsal yapısı üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Bu grupların faaliyetleri, din ve eğitim alanlarının ötesine geçerek konut, şehir planlaması ve yerel çalışmalar gibi alanlara da yayılmıştır.

Adva Merkezinin araştırmasına göre, Tevrat çekirdek gruplarıyla bağlantılı 96 dernek, 2020–2022 yılları arasında devletten yaklaşık 400,3 milyon şekel mali destek almıştır. Molad Merkezinin bir araştırma belgesine göre ise Lid’de faaliyet gösteren “Elişiv” çekirdek grubu, kente yeni Yahudi nüfus çekmek ve mevcut Yahudi nüfusun kentten ayrılmasını sınırlandırmak için çalışmalar yürütmüştür.

Mayıs 2021’deki Onur Ayaklanması, Kudüs ve Mescid-i Aksa’da yaşanan olaylar ve Gazze’ye yönelik savaşla eş zamanlı olarak “karma” kentlerde gerilimin tırmanmasında önemli bir dönüm noktası oldu. Lid’de Filistinli genç Musa Hassune, 10 Mayıs’ta kentte yaşayan bir Yahudinin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti. Hassune’nin öldürülmesinin ardından çatışmalar patlak verdi, kent sakinlerine ve mülklerine yönelik saldırılar yaşandı.

Ayrıca kent dışından sağcı aktivist ve yerleşimci gruplar Lid’e geldi. Şaharit Enstitüsünün gerçekleştirdiği saha araştırması, bazı Filistinli sakinlerin zamanla biriken gerilimleri Tevrat çekirdek gruplarının faaliyetlerinin yaygınlaşmasıyla ilişkilendirdiğini ve kent dışından gelen silahlı gruplar konusunda endişe duyduklarını ortaya koydu.

2022 yılında yayımlanan İsrail Devlet Denetçisi raporu, polisin Mayıs 2021 olaylarına müdahalesinde ciddi yetersizlikler olduğunu, özellikle Lid’de binlerce acil yardım çağrısına gerektiği şekilde yanıt verilmediğini ortaya koydu. Çatışmaların ardından geniş çaplı gözaltı ve adli kovuşturma süreçleri başlatıldı. İnsan hakları raporları ise Filistinli ve Yahudi şüphelilere yönelik muamele farklılıkları ve yasaların ne ölçüde eşit şekilde uygulandığı konusunda soru işaretleri doğurdu.

Bu tarihsel arka plan, “karma” kentlerdeki gerilimlerin son seçimlerden önce de var olduğunu ve bu gerilimlerin bir kısmının demografik, toplumsal ve ideolojik dönüşümlerin yanı sıra Tevrat çekirdek gruplarının faaliyetleri ve bu gruplara sağlanan devlet desteğiyle bağlantılı olduğunu göstermektedir.

Bu bağlamda, Lid kentinde son dönemde gerçekleştirilen sağcı eylemler, siyasi gerilimin Filistinli kent sakinleriyle nasıl doğrudan bir çatışmaya dönüşebileceğini göstermesi bakımından ayrı bir önem taşımaktadır. Bu eylemler, sağcı grupların ideolojik motivasyonları ile seçimlerin ardından oluşan siyasi ortam arasındaki ilişkiyi ve bu ortamın söz konusu grupları faaliyetlerini yoğunlaştırmaya teşvik edip etmediği sorusunu gündeme getirmektedir.

Ayrıca 2021 yılındaki Onur Ayaklanması deneyimi, yerel düzeydeki gerilimlerin daha geniş çaplı çatışmalara dönüşme ihtimalini yeniden gündeme taşımaktadır. Ancak bu durum, benzer olayların tekrarlanmasının kaçınılmaz olduğu ya da tüm bu eylemlerin arkasında tek bir aktörün bulunduğu anlamına gelmemektedir.

Böyle bir ihtimal karşısında, polisin ve güvenlik teşkilatlarının rolü, saldırıları önleme ve gerilimleri yayılmadan kontrol altına alma konusunda ne ölçüde hazırlıklı oldukları önem kazanmaktadır. Nitekim İsrail Devlet Denetçisi raporu, polisin 2021 olaylarına müdahalesindeki yetersizlikleri ortaya koyarken, 2023 yılında Gazze’ye yönelik savaşın başlamasından bu yana yayımlanan insan hakları raporları siyasi görüşlerin ifade edilmesi nedeniyle yürütülen soruşturma ve kovuşturmaların yaygınlaştığını göstermektedir.

Bu geçmiş deneyimler, olası yeni bir çatışmaya güvenlik güçlerinin nasıl müdahale edeceği ve bu müdahalenin daha geniş çaplı gözaltı operasyonları ve baskıcı uygulamaları beraberinde getirme ihtimali konusunda soru işaretleri doğurmaktadır.

Siyasi açıdan bakıldığında ise gerilimin tırmanması, kamuoyundaki tartışmaları hükümet kurma krizinden iç güvenlik meselelerine kaydırmak, Filistin toplumunu bir güvenlik tehdidi olarak göstermek ve Arap partilerinin desteğine başvurmasını engellemek amacıyla Siyonist muhalefet üzerinde baskı kurmak isteyen sağcı siyasi aktörlerin çıkarlarına hizmet edebilir. Ancak gerilimin tırmanmasından siyasi çıkar sağlama ihtimali, çıkarları örtüşse bile, siyasi liderler, sağcı gruplar ve güvenlik teşkilatları arasında doğrudan bir koordinasyonun bulunduğunu ya da gerilimi körüklemek için önceden hazırlanmış bir planın varlığını kanıtlamamaktadır.

Sonuç

2026 Knesset seçimlerinin sonuçları, İsrail’in 1948 Filistinlilerini “beşinci kol” olarak gören tarihsel bakış açısını ve devletin kuruluşundan bu yana Filistinlilerin sadakatine ve aidiyetine yönelik süregelen şüpheleri yeniden gündeme taşıdı.

Bu bakış açısının yansımaları, İsrail Cumhurbaşkanı İshak Herzog’un Arap listelerinin temsilcileriyle gerçekleştirdiği istişare görüşmelerinde de görüldü. Herzog’un yönelttiği bazı sorular, gerek içerikleri gerekse soruluş biçimleri itibarıyla, seçilmiş temsilcilerle eşit koşullarda yürütülen bir istişareden ziyade bir sadakat sınavı niteliği taşıyordu.

Seçimlerin ardından ortaya çıkan siyasi kriz ortamında, sağcı grupların artan kışkırtmaları ve provokatif eylemleri, gerilimin Filistin toplumuyla yeni çatışmalara dönüşmesi ihtimalini gündeme getirmektedir. Bazı siyasi aktörler, kamuoyundaki tartışmaları iç güvenlik meselelerine yönlendirmek ve daha sert tedbirleri meşrulaştırmak için bu çatışmalardan yararlanabilir.

Her ne kadar söz konusu eylemlerin Filistin toplumunu çatışmaya sürüklemeyi amaçlayan organize bir planın parçası olduğunu kanıtlayan deliller bulunmasa da 2021 yılındaki Onur Ayaklanması deneyimi ve siyasi çıkarlarla sağcı grupların sahadaki faaliyetlerinin örtüşmesi, bu ihtimalin göz ardı edilmemesi ve incelenmesi gerektiğini göstermektedir.

Bu gelişmeler, meselenin hükümet kurma krizinin ötesine geçerek 1948 Filistinlilerinin konumunu, siyasi etkilerinin ne ölçüde tanındığını ve İsrail’in kendi iç siyasi krizinin bedelini ödeyen taraf hâline getirilmeleri ihtimalini de kapsadığını ortaya koymaktadır.

Bu tablonun asıl tehlikesi, merkezi bir planlama olmasa dahi sınırlı ve yerel olayların daha geniş çaplı çatışmalara dönüşebilmesi ve beraberinde soruşturmaları, güvenlik tedbirlerini ve baskıcı uygulamaları getirebilmesidir. Olası bir gerilimin nasıl seyredeceği ise provokatif eylemlerin boyutu, yerel gerilimlerin niteliği, polis ve güvenlik teşkilatlarının çatışmaları önlemek ya da kontrol altına almak için ne ölçüde müdahale edeceği ve İsrail’deki siyasi güçlerin bu gelişmelere nasıl yaklaşacağı ve bunları iktidar mücadelesinde nasıl kullanacağı gibi çeşitli faktörlere bağlıdır.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu