Yeni Kitap: “Bu Vatandan Başka Vatanımız Yok”: Abdülcevad Salih’in Hayatı

Vizyon Siyasi Kalkınma Merkezi 8 Mayıs، 2026

3 dakika okuma süresi

Vizyon Siyasi Kalkınma Merkezi, yaklaşık dört yıl süren olağanüstü bir emeğin ürünü olan bu biyografi çalışmasını okuyucularla buluşturuyor. Bu eser, hem üslubu hem de içeriği bakımından çok özgün bir eser olarak yalnızca bir mücadele insanının hayatını anlatmakla kalmıyor; aynı zamanda çağdaş Filistin halkının tarihinin son derece önemli mücadele dönemlerini ve tarihsel evrelerini, Abdülcevad Salih’in (1931-2025) yaşam öyküsü üzerinden kayıt altına alıyor.

Eser, yalnızca anlatıcının hafızasına dayanmayan; tarihî kaynaklar ve referanslardan yararlanarak bütünlüklü ve doğru bir tablo çizmeyi hedefleyen bilimsel ve metodolojik bir yaklaşımla hazırlanmıştır. Ayrıca kitabın önsözü, biyografi yazım sanatını anlamak açısından başlı başına önemli bir referans niteliği taşımaktadır.

Öte yandan bu biyografi, herhangi bir parti ya da fraksiyona bağlı olmayan Filistinli “bağımsız” liderlerin hikâyesini anlatması bakımından da özel bir önem taşımaktadır. Bu liderler, Batı Şeria belediyelerinde, Ulusal Cephe’de ve sivil toplum kurumlarında İsrail işgaline karşı doğrudan mücadele ederek kendi tarihlerini yazmış; bunun sonucunda sürgün, tutuklama ya da suikast girişimlerine maruz kalmışlardır.

Kitap, gençlik yıllarından itibaren Filistin ulusal hareketi içinde yer alan ve siyasi yaşamı boyunca çeşitli resmî görevler üstlenen Filistinli aktivist ve dava adamı Abdülcevad Salih’in (“Ebu Salih”) hayatını ele almaktadır. Onun mücadeledeki ağırlığı yalnızca bulunduğu makamların niteliğinden değil, her görevde bıraktığı ulusal iz ve etkiden kaynaklanmaktadır.

Ebu Salih siyasi hayatına, 1950’lerde Kahire’de üniversite eğitimi gördüğü dönemde Baas Arap Sosyalist Partisi’ne katılarak başladı. Vatanına döndükten sonra parti faaliyetlerini sürdürdü; ancak daha sonra eleştirel yaklaşımıyla çelişen politikalara tepki olarak partiden ayrıldı. Bir dönem Libya’da çalıştı.

Ardından yeniden Filistin’e döndü ve siyasi hayatının en önemli durağı olan el-Bire Belediye Başkanlığı görevini 1967 yılının başında üstlendi. Bu dönem, onun mücadele tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri oldu. Çünkü o sırada yalnızca 31 yaşındaydı ve o dönemde Batı Şeria’yı da kapsayan Ürdün Krallığı’nın en genç belediye başkanıydı.

Belediye Başkanlığı

1967’de İsrail işgalinin başlamasıyla birlikte Ebu Salih kendisini büyük bir sorumluluğun içinde buldu. Belediye başkanlığı görevi artık yalnızca idarî ve hizmet alanıyla sınırlı değildi; ulusal direniş alanına da taşınmıştı. Böylece belediye çalışmaları, tarihsel olarak olağanüstü koşullarda direniş ve halkın toprakta tutunmasını sağlama aracına dönüştü.

Ebu Salih, bu büyük sorumluluğu yerine getirirken belediye aracılığıyla yürütülen kurumsal resmî çalışmaları, coğrafi sınırları ve klasik yetki çerçevelerini aşan halk çalışmalarıyla birleştirdi. Halkın topraklarında kalabilmesini ve direncini güçlendirmeyi amaçlayan çok sayıda kurum ve proje kurdu. Çünkü ona göre halk direnişi, ancak güçlü toplumsal ve örgütsel altyapılar üzerinde yükselebilirdi; böylece bireysel ve dağınık eylemler, örgütlü ve kolektif bir mücadeleye dönüşebilirdi.

Çalışmaları yalnızca el-Bire ile sınırlı kalmadı; kader ve dava ortaklığı bulunan diğer köy, şehir ve bölgelere de yayıldı. Böylece Ebu Salih, yalnızca bir belediye başkanı olmaktan çıkarak herhangi bir partiye değil, doğrudan davasına ve halkına bağlı ulusal bir lidere dönüştü.

Sürgün Yılları

Yoğun faaliyetleri sonucunda işgal yönetimi onu 1973 yılının sonlarında sürgüne gönderdi. Yirmi yıl süren sürgün hayatı boyunca Lübnan’da Filistin Kurtuluş Örgütü Yürütme Komitesi üyeliği yaptı. Bu dönemde özellikle işgal altındaki topraklarla ilgili meselelerde, ayrıca Lübnan’daki askerî mevziler ve Filistin mülteci kamplarının tahkim edilmesinde etkili roller üstlendi.

1981 yılında örgütten uzaklaştırılmasının ardından Ürdün’e geçti ve Kudüs Kalkınma Araştırmaları Merkezi’ni kurdu. Bu merkez, Abdülcevad Salih’in kendi eserlerini de içeren yoğun bir akademik ve düşünsel üretime imza attı.

1993 yılında Oslo Anlaşması’nın ilanıyla eş zamanlı olarak Filistin’e geri dönen Ebu Salih, siyasi mücadelesini sürdürdü. İlk Yasama Konseyi seçimlerini kazandı ve ardından Tarım Bakanlığı görevini üstlendi. Ancak ilk kabine değişikliğinde görevden ayrıldı. Çünkü Ebu Salih her zaman muhalif kimliğini koruyan bir isimdi; makamı direnişi güçlendiren bir araç olarak görüyordu. Resmî konumunda bu rolü yerine getiremediğinde ise yeniden halkın saflarına dönerek doğrudan mücadeleye katılıyordu.

Sürgünden dönüşe, toprağa bağlılıktan ulusal mücadeleye uzanan bu zengin hayat hikâyesinin ayrıntıları, orta boy 561 sayfadan oluşan bu eserde yer almaktadır. Kitapta ayrıca nadir tarihî fotoğraflar, çeşitli belge ekleri ve Abdülcevad Salih’in vefatı üzerine Filistinli kurumlar, şahsiyetler ve farklı fraksiyonların yayımladığı taziye ve anma metinlerinden seçmeler bulunmaktadır.